Cartref

Cynulleidfaoedd ifanc i gael blas ar Gymru'r 20fed ganrif ar ffilm yn y dosbarth

Lansio adnodd archifol arloesol ar gyfer Cyfnod Sylfaen hyd at Cyfnod Allweddol 4 sydd hefyd ar gael i gynulleidfaoedd ledled Cymru.

Mae Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru (AGSSC) yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru (LlGC), yn falch o lansio ‘r adnodd cyntaf erioed ar gyfer addysg ac arddagnos cyhoeddus sydd wedi ei seilio yn gyfangwbl ar ffilmiau archifol Cymreig, mewn partneriaeth gyda Ffilm Cymru Wales a Chanolfan Ffilm Cymru.

Mae’r ffilmiau yn dyddio o’r 1920au hyd y 1970au, ac mae AGSSC a LlGC yn gobeithio y bydd yr adnodd yn plesio cynulleidfaoedd ac ysbrydoli disgyblion ledled y wlad am flynyddoedd i ddod. Mae’n cynnwys:

34 ffilm fer mewn pecyn o 5 DVD, pob un yn cynnwys rhaglen thematig wedi’i churadu yn arbennig
Pecyn adnoddau sy’n cysylltu â’r cwricwlwm, yn orlawn o syniadau ar gyfer gweithgareddau dosbarth (addas i’r Cyfnod Sylfaen hyd at Cyfnod Allweddol 4) a thrafodaeth grŵp, yn ogystal â nodiadau ar y ffilmiau eu hunain.

Daw’r 34 ffilm o gasgliad Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, ac maent wedi eu dethol yn arbennig i adlewyrchu’r themau canlynol:

• Cymuned a Chymdogaeth
• Byd Gwaith
• Gwyliau a Galifantio
• Dyddiau Ysgol a Chwarae
• Rhyfel a Heddwch

Mae synnwyr cryf o fan-a-lle yn ganolog i’r ffilmiau, sy’n rhoi cip ar fywyd Cymru o Ddolgarrog i Dre-biwt, ac o Lanferres i Landrindod. Mae’r pynciau yn amrywiol gyda chyfoeth o haenau, ac yn  annog cymariaethau gyda bywyd yng Nghymru heddiw. Mae ‘Plant’, er engrhaifft, yn cynnwys ras egniol i fechgyn yn Aberystwyth (1920au), efaciwis petrus yn cyrraedd Machynlleth (1930au), bywyd mewn ysgol breswyl i ferched ym Mae Colwyn, a pharadwys plant ar fferm yn y gogledd (y ddwy ffilm olaf o’r 1950au).

Meddai Iola Baines, Curadur Delweddau Symudol yn AGSSC: “Ein nod wrth lansio’r adnodd hwn yw cyflwyno pobl ifanc a chynulleidfaoedd y sgrîn i rai o’r trysorau cudd rydym yn eu diogeu yn yr Archif - ffilmiau unigryw sy’n dateglu cymaint o agweddau diddorol ar sut roedd y Cymry yn byw, gweithio a mwynhau eu hunain drwy’r 20fed ganrif. Fel staff yr Archif, rydym yn gwybod mor wych ydi ffilmiau fel rhain fel adnoddau i gefnogi dysgu ar draws nifer o bynciau, gan ddod â  bywyd newydd a ffresni nid yn unig i hanes, ond i lu o bynicau eraill hefyd - felly roeddem yn awyddus i rannu’r neges a dangos sut mae’n gweithio!”

Mae AGSSC yn gobeithio y bydd yr adnodd hefyd yn cydio yn nychymyg trefnwyr rhaglenni sinemau a gwyliau ffilm ledled Cymru, gan gynnig cyfle i gynulleidfaoedd cyffredinol a chymunedol brofi peth o dreftadaeth ffilm gyfoethog Cymru ar y sgrîn fawr. Gallai pobl fwynhau ffilm fer archifol o flaen y brif ffilm, neu noson arbennig o ffilmiau ar thema benodol. Gallai ‘Dyddiau Ysgol a Chwarae’ fod yn addas i’r adeg yma o’r flwyddyn!
 
Eglura Iola: “Rydym yn gweld hwn fel cyfle cyffrous i ysbrydoli cynulleidfaoedd o bob math - o selogion sinema sydd wrth eu bodd gyda’r sgrîn fawr, i aelodau o gymdeithasau hanes a phob math o grwpiau eraill - ac i gyflwyno rhywbeth sy’n wirioneddol unigryw ac ychydig yn wahanol i’r hyn mae pobl wedi arfer ei weld. Mae un peth yn sicr - mae’r ffilmiau yn rhyw fath o beiriant-amser fydd yn cludo gwylwyr nôl i’n gorffennol, gan sbarduno pob math o ymateb - o lawenydd i dristwch ac o ddwysfyfyrio i nostalgia pur…..’Falle dylen ni oll gofio dod â’n popcorn a’n hancesi poced!”

Mae’r teitlau yn amrywio o ffilmiau cynnar o ddigwyddiadau ar-y-pryd i ffilmiau cartref ac amatur, ac o gynyrchiadau hyrwyddo a hysbysebu i ddrama a ffilmiau dogfen. Mae rhai yn ffilmiau sain, tra bo eraill yn ddi-sain yn wreiddiol (rhai gyda rhyngdeitlau) gyda thrac cerddoriaeth wedi ei ychwanegu gan yr Archif. Mae isdeitlau ar y ffilmiau Cymraeg.

Meddai Hana Lewis, rheolwr Canolfan Ffilm Cymru: “Mae’r adnodd trawiadol yma’n dangos mor hygyrch a hyblyg yw ffilm fel cymorth dysgu. Mae ganddon ni gyfle i ddysgu cynulleidfaoedd ifainc am gyfoeth hanes diwylliannnol Cymru ac i rannu straeon ar draws y cenedlaethau allai fel arall fynd yn angof. Wrthi i’n gweithleoedd a’n cefn gwlad a’n traddodiadau newid a datblygu ledled Cymru a’r byd, mae’n fwyfwy pwysig i ni gofio’n gorffennol.”

Meddai Nicola Munday, Rheolwr Cynulleidfa, Addysg ac Adfywio yn Ffilm Cymru Wales: "Mae Ffilm Cymru yn falch o fod wedi cefnogi Archif Sgrin a Sain i ddatblygu'r adnodd hynod hwn ar gyfer pobl ifanc, gan ddwyn treftadaeth gyfoethog Cymru allan o'r Archif ac i'r sgrin fawr. Rydym yn parhau i fuddsoddi ym mhwysigrwydd addysg ffilm ledled Cymru, oddi mewn i'r dosbarth ac oddi allan. Gyda'r adnodd hwn bellach ar gael i ysgolion ym mhobman, gobaith Ffilm Cymru yw y bydd o help i genedlaethau'r dyfodol ymuno â ni i ddathlu hanes rhyfeddol Cymru ar y sgrin." 

Am fwy o wybodaeth cysyllwch ag Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru ar 01970 632828 neu ebostio Mae'r cyfeiriad e-bost yn cael ei warchod rhag spam bots. Mae angen alluogi Javascript i'w weld.

Pecynnau DVD   ar gael gan AGSSC i arddagnoswyr/sinemau ac i staff addysg – ffoniwch neu ebostio fel uchod am fanylion

Adnodd gyda gweithgareddau sy’n cysylltu gyda’r cwricwlwm - ar gael fel PDF i’w lawrlwytho o - http://ailgyfeirio.llyfrgell.cymru/cymruarffilm